مسعود کشمیری یکی از بحثبرانگیزترین چهرههای امنیتی تاریخ معاصر ایران است. او که به عنوان عامل نفوذی سازمان مجاهدین خلق در ساختار دولت پس از انقلاب فعالیت میکرد، توانست خود را تا جایگاه جانشین دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بالا ببرد. نام کشمیری بیش از هر چیز با انفجار هشتم شهریور ۱۳۶۰ در دفتر نخستوزیری گره خورده است؛ انفجاری که طی آن رئیسجمهور محمدعلی رجایی و نخستوزیر محمدجواد باهنر به شهادت رسیدند. این مقاله به صورت بیطرفانه اما جنجالی به زندگی، فعالیتهای پنهان، عملیات تروریستی و سرنوشت مبهم مسعود کشمیری میپردازد. همچنین تلاش شده است تا با مروری بر وقایع تاریخی مرتبط، ابعاد نفوذ او و پیامدهای آن روشن شود.
مصطفی رجوی فرزند مسعود رجوی (رهبر سازمان مجاهدین خلق) و اشرف ربیعی است. او تنها فرزند خونی مسعود رجوی محسوب میشود و زندگی پرفراز و نشیب او به دلیل انتساب به یکی از جنجالیترین چهرههای سیاسی معاصر ایران بسیار مورد توجه قرار گرفته است. مصطفی در دهه ۱۳۶۰ خورشیدی در بحبوحه درگیریهای مسلحانه سازمان مجاهدین خلق با جمهوری اسلامی به دنیا آمد. سرنوشت او از همان بدو تولد با حوادثی تلخ گره خورد و در ادامه نیز مسیری متفاوت از پدرش پیمود. این فرزند که بعدها در تشکیلات مجاهدین محمد رجوی نام گرفت، پس از سالها درگیری و اختلاف با سازمان، سرانجام راه خود را جدا کرد. در این مقاله نگاهی بیطرفانه اما جنجالی به زندگی سیاسی و شخصی مصطفی رجوی خواهیم داشت؛ از حادثه خونین زعفرانیه در تهران تا اردوگاههای اشرف و لیبرتی در عراق، و نهایتاً سرنوشت امروز او.
صادق هدایت (۱۲۸۱–۱۳۳۰ هـ.ش) یکی از بزرگترین نویسندگان معاصر ایران و پیشگامان داستاننویسی مدرن بهشمار میرود. او بیش از هر چیز به خاطر خلق رمان عجیب و تأثیرگذارش بوف کور در یادها مانده است؛ اثری روانکاوانه درباره مرگ، فقدان و جنون که از مهمترین شاهکارهای ادبیات داستانی فارسی محسوب میشود. هدایت با سبک منحصربهفرد و اندیشههای جسورانه خود، تاثیری انکارناپذیر بر جریان روشنفکری و ادبی ایران بر جای گذاشت. در ادامه این مقاله جامع، به زندگی پرفرازونشیب صادق هدایت، آثار برجسته و تفکرات او میپردازیم؛ از دوران کودکی و خانواده قاجاریاش تا خلق آثار جنجالی و سرانجام خودکشی تراژیک او در غربت پاریس. در پایان نیز شما را به تماشای ویدئوی زندگینامه کامل صادق هدایت در یوتیوب (پادکست راوکده) دعوت خواهیم کرد.
میگویند سانسور گاهی فقط یک جمله را حذف نمیکند؛ گاهی یک زندگی را پاک میکند. ناصر تقوایی، کارگردانی بود که این جمله را با تمام وجودش زیست. مردی از جنوب که وقتی گفتنِ حقیقت از او گرفته شد، ترجیح داد سکوت کند تا دروغ نگوید. او با چند فیلم معدود، اما ماندگار، مسیر تازهای در سینمای ایران گشود. از مستندهای اولیهاش تا شاهکارهایی مثل ناخدا خورشید و داییجان ناپلئون، هر فریم از آثارش نشانهی صداقت، دقت و انسانگرایی است. در این مقاله از مجلهی راوکده، زندگی و جهان فکری ناصر تقوایی را مرور میکنیم؛ از روزهای آغاز در آبادان تا سالهای سکوت در تهران، از نبرد با سانسور تا جاودانگی در تاریخ سینمای ایران.
میرزا یونس استادسرایی، معروف به میرزا کوچکخان جنگلی، یکی از چهرههای معمایی و پرحاشیه تاریخ معاصر ایران است. او در سال ۱۲۵۷ خورشیدی در محله استادسرای رشت متولد شد و چون پدرش میرزا بزرگ نام داشت، از کودکی به «میرزا کوچک» ملقب گردید. میرزا تحصیلات مقدماتی خود را در رشت و تهران در علوم دینی گذراند، اما رویدادهای پرتلاطم کشور مسیر زندگی او را تغییر داد و وی را از درس و مدرسه به میدان مبارزات سیاسی کشاند. در بحبوحه نهضت مشروطه، میرزا کوچک خان به صف آزادیخواهان گیلان پیوست و برای سرنگونی استبداد قاجار وارد نبرد شد. او به همراه مجاهدین مشروطه در فتح قزوین مشارکت کرد و سپس در حمله به تهران علیه نیروهای محمدعلیشاه دلیرانه جنگید.هرچند میرزا کوچک مدتی در لباس روحانیت بود، اما ظلم بیگانگان و خفقان حاکم بر کشور او را به این باور رساند که تنها راه نجات ایران، مبارزه مسلحانه است. بدین ترتیب، میرزا کوچک خان جنگلی نهضتی را بنیان گذاشت که با شعار «مبارزه با استبداد و استعمار»، هفت سال لرزه بر اندام اشغالگران انداخت.
سید مجتبی میرلوحی تهرانی معروف به نواب صفوی (۱۳۰۳–۱۳۳۴ش) روحانی مبارز و بنیانگذار تشکیلات فدائیان اسلام بود. نام او به خاطر چند ترور سیاسی تأثیرگذار در دههٔ ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ شمسی در تاریخ معاصر ایران ماندگار شده است. نواب صفوی سرانجام در ۲۷ دی ۱۳۳۴ به همراه سه تن از یارانش در تهران تیرباران شد و در هنگام اعدام تنها ۳۱ سال داشت. او از جمله شخصیتهای بحثبرانگیز تاریخ است که فعالیتهایش نظرات ضدونقیضی برانگیخته است؛ برخی او را قهرمان مبارزات اسلامی میدانند و برخی دیگر او را فردی تندرو و افراطی میشمارند. در این مقاله به شکل بیطرفانه به زندگی، مبارزات، اندیشهها و سرنوشت جنجالی نواب صفوی میپردازیم.
