پیشنهاد این اپیزود به دیگران

درباره پادکست راوکده بیشتر بدانید + سوالات پرتکرار

شبکه های اجتماعی ما

مرد امیرخیز (۲) | داستان زندگی ستارخان قراچه‌داغی

ستارخان برای حفظ مشروطه جنگید؛ اما آخرین نبرد زندگی‌اش مقابل نیروهای همان حکومت مشروطه بود. مردی که در تبریز بیرق‌های سفید تسلیم را پایین کشیده بود و در تهران هزاران نفر به استقبالش آمده بودند، چند ماه بعد در باغ اتابک محاصره شد و با پای زخمی از آن بیرون رفت. چه اتفاقی افتاد که «سردار ملی» از مهمان دولت و مجلس، به یکی از طرف‌های درگیری با حکومت تبدیل شد؟ در قسمت دوم و پایانی داستان زندگی ستارخان در پادکست تاریخی راوکده، از ادامه مقاومت تبریز و نقش باقرخان تا فتح تهران، خلع سلاح مجاهدان، واقعه باغ اتابک و مرگ ستارخان پیش می‌رویم.

راوی: محمدعلی نامه ای
زمان انتشار: ۲۸ مهر ۱۴۰۵

قابل شنیدن و تماشا از همین صفحه، و تمامی پادگیرهای معتبر جهانی و یوتیوب

حمایت با مبلغ دلخواه

پخش آنلاین اپیزود

با توجه به قطعی اینترنت بین‌الملل، اَبزار پخش آنلاین اپیزود (بخش پایینی) موقتاً در دسترس نیست. در صورتی که کاربر داخل کشور هستید، می‌بایست از دکمه "پخش آفلاین" موجود در کادر بالا برای پخش اپیزود استفاده کنید. ضمنا برخی ویدئوکست ها هم در آپارات قرار گرفته است.

ویدئوکست مرتبط

نکته برای تماشای نسخه تصویری این اپیزود از داخل کشور، به ابزار تغییر آی‌پی نیاز دارید. البته به‌تازگی برخی از ویدئوکست‌های راوکده علاوه بر یوتیوب، در کانال آپارات راوکده نیز منتشر می‌شوند. همچنین توجه داشته باشید که در بخش ویدئوکست‌ها، علاوه بر نسخه تصویری اپیزودهای اصلی، محتواها و ویدئوکست هایی منتشر می‌شود که نسخه صوتی ندارند و به‌صورت اختصاصی برای لاین ویدئوکست راوکده تولید شده اند.

در این اپیزود می‌بینید و می‌شنوید که...

ستارخان؛ از مقاومت تبریز تا آخرین گلوله در باغ اتابک

اپیزود ۷۱ پادکست راوکده | مرد امیرخیز ـ آخرین گلوله | قسمت دوم و پایانی زندگی ستارخان

روایت از تبریز آغاز می‌شود؛ شهری که پایین‌کشیدن پرچم‌های تسلیم، پایان جنگش نبود. ستارخان در امیرخیز و باقرخان در محله خیابان، همراه مجاهدان مشروطه‌خواه مقابل نیروهای طرفدار محمدعلی‌شاه ایستاده بودند، اما بسته‌شدن راه‌های آذوقه، مقاومت را هر روز دشوارتر می‌کرد. از نبردهای خطیب و ساری‌داغ تا محاصره و قحطی تبریز، با مردمی همراه می‌شویم که برای زنده‌ماندن به خوردن علف و ریشه گیاهان رسیده بودند. در همین روزها، هوارد بسکرویل، معلم آمریکایی مدرسه مموریال، به مجاهدان پیوست و در تلاش برای شکستن محاصره جان باخت؛ جوانی که نامش با تاریخ مشروطه ایران گره خورد.

در ادامه، به ورود ارتش روسیه به تبریز و پایان محاصره می‌رسیم؛ اتفاقی که راه غذا را باز کرد، اما حضور یک نیروی خارجی را بر شهر تحمیل کرد. چرا ستارخان و باقرخان به کنسولگری عثمانی پناه بردند؟ تلگراف مشروطه‌خواهان تبریز به محمدعلی‌شاه چه مضمونی داشت و چرا برای جلوگیری از ورود روس‌ها حاضر به عقب‌نشینی از خواسته‌هایشان شدند؟ این بخش، تصمیم‌های دشوار فرماندهانی را روایت می‌کند که باید میان ادامه جنگ، امنیت مردم و حفظ استقلال شهر راهی پیدا می‌کردند.

هم‌زمان، مشروطه‌خواهان گیلان و نیروهای بختیاری به سوی پایتخت حرکت کردند. با فتح تهران و برکناری محمدعلی‌شاه، استبداد صغیر به پایان رسید؛ اما پیروزی مشروطه به معنی روشن‌شدن جایگاه ستارخان و باقرخان نبود. از نقش محمدولی‌خان تنکابنی، سردار اسعد بختیاری و یپرم‌خان در تحولات آن روزها می‌گوییم و به مأموریت ناموفق ستارخان در اردبیل، اختلاف با مخبرالسلطنه و فشار برای خروج سردار و سالار ملی از تبریز می‌رسیم. چرا فرماندهانی که نماد مقاومت شهر بودند، باید آن را ترک می‌کردند؟

این اپیزود تنها روایت نبردها نیست. با باقرخان، مشهور به سالار ملی، بیشتر آشنا می‌شویم؛ فرمانده‌ای مستقل که نامش معمولاً کنار ستارخان آمده، اما زندگی و سرنوشتش کمتر روایت شده است. از همسر و فرزندان ستارخان، یدالله، سلطان‌خانم و معصومه‌خانم نیز می‌گوییم و روایت یکی از نوادگان او درباره جدایی از همسرش پیش از سفر تهران را بررسی می‌کنیم؛ روایتی خانوادگی که جزئیات آن را نباید با واقعیت قطعی تاریخی یکسان دانست.

ورود ستارخان به تهران با استقبال گسترده مردم همراه بود، اما پشت این استقبال، اختلاف‌های سیاسی و مسئله نیروهای مسلح مستقل جریان داشت. رقابت دموکرات‌ها و اعتدالیون، ترور سیدعبدالله بهبهانی و قتل‌های پس از آن، حکومت را به اجرای دستور خلع سلاح مجاهدان رساند. چرا گروهی از مجاهدان حاضر به تحویل تفنگ‌هایشان نشدند؟ ستارخان چه موضعی داشت و چگونه باغ اتابک به محل تجمع مخالفان خلع سلاح تبدیل شد؟ در این بخش، هم نگرانی دولت درباره امنیت پایتخت را می‌بینیم و هم بی‌اعتمادی نیروهایی را که هنوز تکلیف خدمت و زندگی‌شان مشخص نشده بود.

سرانجام به شانزدهم مرداد ۱۲۸۹ و واقعه باغ اتابک می‌رسیم؛ رویارویی نیروهای دولتی به فرماندهی یپرم‌خان با مجاهدان حاضر در محل اقامت ستارخان. درباره آغاز تیراندازی روایت‌های متفاوتی وجود دارد، اما نتیجه روشن بود: شکست مقاومت داخل باغ، خلع سلاح مجاهدان و زخمی‌شدن پای سردار ملی. گلوله‌ای که ستارخان را از میدان کنار زد، در نبرد با نیروهای حکومت مشروطه به او اصابت کرد؛ حکومتی که خودش برای حفظ آن جنگیده بود.

بخش پایانی به چهار سال آخر زندگی ستارخان، تلاش برای درمان، درخواست بازگشت به تبریز و درگذشت او در ۲۵ آبان ۱۲۹۳ اختصاص دارد. از روایت‌های مربوط به علت مرگ ستارخان و عوارض زخم پایش تا آرامگاه او در باغ طوطی شهرری، کنار حرم شاه عبدالعظیم، و سرنوشت باقرخان در حوالی قصرشیرین می‌گوییم. داستان دو فرمانده‌ای که نامشان با تبریز ماند، اما هر دو دور از آن شهر از دنیا رفتند.

اگر می‌خواهید بدانید چرا ستارخان به تهران آمد، در باغ اتابک چه گذشت، یپرم‌خان چه نقشی در آخرین نبرد او داشت و زندگی سردار ملی چگونه پایان یافت، این قسمت از پادکست فارسی راوکده را بشنوید. برای دنبال‌کردن روایت از ابتدا، قسمت اول «مرد امیرخیز» را نیز از دست ندهید.

شنیدن قسمت اول داستان زندگی ستارخان | مرد امیرخیز

ویدئوکست های مرتبط راوکده با این اپیزود: