ولیعهد جوان عربستان سعودی، محمد بن سلمان، حالا به چهرهای بدل شده که دنیا یا با ترس به او نگاه میکند یا با تحسین. اما واقعاً پشت این چهره مدرن، بلندپرواز و تکنولوژیک چه میگذرد؟ آیا او ناجی عربستان سعودیست یا پادشاهی خودکامه در لباس یک اصلاحطلب؟ در این مقاله، قرار است سراغ واقعیاتی برویم که در رسانههای رسمی بهسادگی پیدا نمیکنید.
پادشاهی که هنوز تاج نگرفته، اما همهکاره است!
با اینکه هنوز محمد بن سلمان بهطور رسمی به پادشاهی عربستان نرسیده، اما عملاً تمام قدرتهای کشور – از سیاسی گرفته تا نظامی و اقتصادی – در دست اوست. انتصابش به نخستوزیری در سال ۲۰۲۲، مهر تأییدی بود بر این واقعیت که حالا او پادشاه غیررسمی عربستان است. با این وضعیت، تنها مانع رسیدن به تاج پدرش، ملک سلمان است که سالخورده و بیمار است. حالا همه منتظرند: انتقال قدرت چه زمانی و با چه پیامدهایی انجام خواهد شد؟
جاهطلبی یا نجات ملی؟ پروژه نئوم و چشمانداز ۲۰۳۰
طرح بلندپروازانه چشمانداز ۲۰۳۰ (Vision 2030) که محمد بن سلمان آن را پرچمدار آینده عربستان معرفی کرد، وعده داده وابستگی به نفت را کاهش دهد، اقتصاد را متنوع کند و کشور را به قطب تکنولوژی، گردشگری و سرگرمی تبدیل کند. پروژهی عظیم «نئوم»، شهری که قرار است با هوش مصنوعی، انرژیهای تجدیدپذیر و معماری آیندهنگر ساخته شود، تبدیل به نماد جاهطلبی او شده است.
اما منتقدان میگویند نئوم بیشتر از اینکه پروژهای اقتصادی باشد، ابزاریست برای تثبیت قدرت، جذب سرمایههای بینالمللی و تطهیر چهره جهانیاش پس از بحرانهای خونین.
سرکوب خاموش پشت درهای کاخ
اگرچه بن سلمان در ظاهر با آزادی رانندگی زنان، کنسرتها و سینماها چهرهای مدرن از عربستان ترسیم کرده، اما همزمان یکی از خشنترین موجهای سرکوب داخلی را به راه انداخته است. از دستگیری روحانیون برجسته تا بازداشت زنان فعال در حوزه حقوق بشر، و حتی حذف شاهزادگان مخالف در هتل ریتز-کارلتون.
در این سرکوبها، تنها ابزارش نیروهای امنیتی نبودند؛ بلکه استفاده بیسابقهای از ابزارهای تکنولوژیک برای ردیابی، شنود و جاسوسی دیجیتال هم صورت گرفت. عربستانِ بن سلمان، یکی از بستهترین سیستمهای سانسور را دارد و حتی شبکههای اجتماعی بهشدت تحت نظارتاند.
خاشقچی: لکهای که هرگز پاک نمیشود
قتل جمال خاشقچی، روزنامهنگار منتقد سعودی، در کنسولگری عربستان در استانبول، یکی از جنجالیترین اتفاقات دوران ولیعهدی بن سلمان است. گزارشهای اطلاعاتی آمریکا و ترکیه بهروشنی نشان دادند که این عملیات بدون اطلاع او ممکن نبوده. با این حال، بن سلمان در مصاحبهها گفت: «شاید مسئولیت نهایی با من باشد، اما شخصاً دستور قتل ندادم.»
این موضوع باعث شد تصویر بینالمللی ولیعهد بهشدت آسیب ببیند. اما شگفتی در اینجاست که با چند سرمایهگذاری بزرگ در حوزه فوتبال و سرگرمی، توانست توجه جهان را از قتل خاشقچی منحرف کند.
میلیونها دلار برای بازی رایانهای!
یکی از عجیبترین نکاتی که اخیراً فاش شده، علاقه شدید بن سلمان به بازیهای ویدیوییست. طبق گزارشی از پایگاه «سعید نیوز»، ولیعهد عربستان تا سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۷۵ هزار دلار فقط برای یک بازی ویدیویی هزینه کرده و مجموع ساعات بازیاش از ۹ هزار ساعت گذشته! آیا این هم بخشی از چهرهسازی رسانهای اوست؟ یا یک نشانه دیگر از فاصلهاش با واقعیتهای زمینی کشور؟
میزبانی سیاستمداران به سبک بن سلمان: کاخ، دریا و موسیقی
مهمانیهای محمد بن سلمان نه فقط لوکس، بلکه طراحیشده برای تأثیرگذاری روانی روی مهمانان سیاسی است. او بهجای ملاقاتهای رسمی سرد و خشک، جلساتش را در ویلاهای ساحلی، کنار استخرهای طلایی، با همراهی اجرای زنده موسیقی برگزار میکند. این شیوه «دیپلماسی نرمِ لوکس»، تا حالا بسیاری از مقامهای اروپایی، آفریقایی و آسیایی را شیفته کرده.
این سبک غیرمرسوم، نهتنها ابزاری برای چرب کردن زبان سیاستمداران است، بلکه رسانهها را نیز درگیر تصویرسازی مثبت از عربستان کرده.
عشق، ولخرجی و زندگی میلیاردی
از خرید تابلوی داوینچی به قیمت ۴۵۰ میلیون دلار، تا کاخهای ۳۰۰ میلیون دلاری، کشتیهای تفریحی چند صد میلیون دلاری، رولزرویسهای هدیهای به بازیکنان فوتبال، جت شخصی، قصرهای فرانسوی و کلکسیون ماشینهای بوگاتی و فراری، همه و همه تنها بخشی از زندگی اشرافی اوست.
ولیعهد عربستان در کنار سیاست، سرگرمی و سرمایهگذاری در ورزش، نشان داده که عاشق نمایش ثروت است. ویدیوها و عکسهایی که از مهمانیهای پرزرقوبرق او درز کردهاند، اغلب با حضور دختران اروپایی، قایقهای طلایی، نوشیدنیهای لوکس و جشنهای شبانه هستند – تصویری که با گذشته مذهبی عربستان تضاد عجیبی دارد.
اصلاحطلبی یا فقط نمایش؟
با وجود همه این تغییرات – از آزادیهای اجتماعی گرفته تا سرمایهگذاری در توریسم و سرگرمی – هنوز سؤال بزرگ اینجاست: آیا محمد بن سلمان واقعاً یک اصلاحطلب است؟ یا صرفاً دارد با کمک نمایشهای مدرن، فضای سیاسی خفقانآور عربستان را زیبا جلوه میدهد؟
درواقع، بسیاری از ناظران معتقدند بن سلمان دارد چیزی شبیه به «مدرنیته بدون آزادی» را در عربستان پیاده میکند. یعنی کشوری با آسمانخراشها، فناوریهای مدرن، کنسرتها و لیگ فوتبال پرستاره، اما همچنان بدون آزادی بیان، اپوزیسیون یا رسانه مستقل.
آیا او میخواهد خاورمیانه را تغییر دهد یا خودش را پادشاه ابدی کند؟
محمد بن سلمان با طرحهای جسورانهاش، سرمایهگذاری در تکنولوژی، تعامل با قدرتهای شرقی (چین و روسیه) و ایجاد رابطه با اسرائیل، در حال بازتعریف سیاست عربستان در منطقه است. اما آیا هدفش ساختن خاورمیانهای جدید است؟ یا صرفاً تحکیم تاجوتخت خودش با ابزارهای تازه؟ در نهایت، پاسخ این سؤالها را فقط زمان مشخص خواهد کرد.
اگر میخواهید داستان کامل، پر جزئیات و تصویری محمد بن سلمان را ببینید…
تماشای ویدئوکست جنجالی وارث قدرت از یوتیوب راوکده رو از دست ندید! سابسکرایب کنید، زنگوله رو بزنید و نظرتون رو حتماً برامون بنویسید.
