در تاریخ ۱۸ دی ۱۴۰۴، ایران با قطع کامل اینترنت به مدت بیست روز روبرو شد که یکی از بزرگترین بحرانهای دیجیتال در تاریخ کشور به شمار میآید. این قطعی نه تنها به اقتصاد دیجیتال آسیب زد، بلکه صنعت پادکست را نیز دچار چالشهای جدی کرد. پادکستها که روز به روز در ایران محبوبتر میشدند، به عنوان یکی از رسانههای مستقل و پرطرفدار در کشور شناخته میشدند، اما در این مدت نه تنها ارتباطات آنلاین آنها قطع شد، بلکه امکان بارگذاری، انتشار و دریافت بازخورد از مخاطبان از دست رفت.
در این مقاله، به بررسی این ۲۰ روز قطعی اینترنت و اثرات آن بر صنعت پادکست در ایران میپردازیم. همچنین به تحلیلی بیطرفانه و استراتژیک از پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فنی این بحران خواهیم پرداخت و در نهایت راهحلهایی برای بازگشت به شرایط پایدار و موفقیت در آینده ارائه خواهیم کرد.
ابراز همدردی با هموطنان
ابتدا لازم میدانیم به همه هموطنان عزیز که در شرایط سخت این روزها به سر میبرند، صمیمانه تسلیت و همدردی خود را ابراز کنیم. این روزها مطمئن هستیم که حال هیچ ایرانی با اصالتی خوب نیست. این روزها، غم و نگرانی توی خیلی از خانهها نشسته. خیلیها عزیز از دست دادند، خیلیها دلشان لرزان است، و میدانیم همه ی ما در حال حاضر با اندوه و فشار و خشم و ناامنیِ روحی روزها را شب میکنیم. راوکده هم، به عنوان عضو کوچکی از همین مردم، داغدار و همدل کنار مردم است. از ته دل به همهی خانوادههای داغدار تسلیت میگوییم، و برای عزیزانی که این روزها بارِ سنگینی روی شونههایشان است، آرزوی صبر و دلِ قرص میکنیم. امیدواریم ایران عزیزمان هرچه زودتر شاهد روزهای روشن تر، امن تر، و مهربانتری باشد و به زودی به آرامشی که شایستهی مردمش است برگردد.
در این روزهای پرچالش، که در کنار مشکلات اقتصادی و اجتماعی، قطع اینترنت نیز به مشکلات مردم افزوده شد، هر کلمه و هر قدمی برای حمایت از آزادی اطلاعات و حق دسترسی به اینترنت میتواند سهمی در تسکین آلام ایجاد کند. راوکده همواره با شماست و از این مسیر سخت با شما همراهی میکند.
۱. بحران قطعی اینترنت: چگونه این اتفاق افتاد؟
در روز ۱۸ دی ۱۴۰۴، طبق گزارشهای مختلف، اینترنت جهانی در ایران بهطور کامل قطع شد. این قطعی به مدت تقریبا ۲۰ روز ادامه داشت و در این مدت میلیونها ایرانی نتواستند از اینترنت جهانی استفاده کنند. دلایل این قطعی، که از آن به عنوان اختلال سراسری اینترنت یاد میشود، به تحولات داخلی ایران و اعتراضات مردمی مرتبط بود. در این دوران، بسیاری از پلتفرمهای بینالمللی در ایران مانند یوتیوب، اسپاتیفای، و اپل پادکست برای کاربران ایرانی غیرقابل دسترس شدند.
برای صنعت پادکست، این به معنای واقعی کلمه خاموشی رسانهها بود. سازندگان محتوا که همواره با انتشار مطالب خود در این پلتفرمها در تلاش بودند تا ارتباطی مستمر با مخاطبان خود برقرار کنند، در این مدت نتواستند هیچ محتوای جدیدی منتشر کنند. بیشتر آنها که به پلتفرمهای خارجی برای بارگذاری و انتشار پادکستهای خود تکیه داشتند، عملاً قادر به ارتباط با مخاطبانشان نبودند.
پلتفرمهای داخلی هم از دسترس خارج شدند!
در این مدت حتی برخی پلتفرمهای ایرانی که به پادکستها خدمات میدادند، مانند شنوتو یا تهران پادکست به دلیل مشکلات زیرساختی و اختلالات فنی، دیگر قابل دسترس نبودند. بسیاری از سازندگان پادکست حتی نتواستند به این پلتفرمها وارد شوند.
۲. آسیبهای اقتصادی به صنعت کم جان پادکست
یکی از بزرگترین آسیبهایی که به صنعت پادکست وارد شد، کاهش شدید درآمدزایی از طریق تبلیغات بود. پادکستها به طور معمول درآمد خود را از طریق تبلیغات صوتی، اسپانسرها و حمایتهای مالی از سوی برندهای تجاری به دست میآورند. این بحران باعث شد تا تعداد زیادی از پادکسترها به طور مستقیم یا غیرمستقیم دچار کاهش شدید درآمد شوند.
قطع درآمد تبلیغاتی
در دوران قطعی اینترنت، تبلیغاتی که معمولاً در پادکستها پخش میشدند، دیگر قادر به رسیدن به مخاطب نبودند. پادکسترها دیگر نمیتوانستند با اسپانسرهای خود ارتباط برقرار کنند و حتی پخش تبلیغات از طریق پلتفرمهای داخلی یا بینالمللی ممکن نبود. بسیاری از پادکستها مجبور شدند به دلیل کاهش مخاطب یا قطعی ارتباطات، توقف موقتی فعالیت خود را اعلام کنند.
این مسئله باعث شد که برندهای تبلیغاتی علاقهای به سرمایهگذاری در پادکستها نداشته باشند و بسیاری از پادکسترها به سختی توانستند هزینههای تولید محتوا را پوشش دهند.
۳. قطع ارتباط با مخاطبان: چه بر سر جامعه پادکستها آمد؟
یکی دیگر از مشکلات اساسی این بحران، قطع ارتباط میان سازندگان پادکست و مخاطبانشان بود. پادکستها به دلیل ماهیت خود، در اغلب موارد به تعامل مستمر با شنوندگان وابستهاند. از طریق شبکههای اجتماعی یا پلتفرمهای پادکست، پادکسترها نظرات و بازخوردها را از مخاطبان دریافت میکردند و حس تعامل دوطرفه یکی از دلایل محبوبیت پادکستها بود.
از دست رفتن ارتباط با مخاطب
با قطعی اینترنت، پادکستها دیگر نمیتوانستند بازخوردی از شنوندگان دریافت کنند. این به این معنی بود که بسیاری از پادکسترها نمیتوانستند آمار و دادههایی از میزان موفقیت محتوای خود یا نظرات مخاطبان داشته باشند. این قطع ارتباط نه تنها باعث از دست رفتن مخاطبان فعلی شد، بلکه مخاطبان جدید نیز نمیتوانستند به راحتی پادکستها را پیدا کنند و به محتوای تولید شده دسترسی داشته باشند.
۴. محدودیتهای فنی و زیرساختی در دوران قطعی
علاوه بر آسیبهای اقتصادی و اجتماعی، مشکلات فنی و زیرساختی نیز در این دوران به مشکل دیگری برای صنعت پادکست تبدیل شدند. بسیاری از پلتفرمها و ابزارهایی که پادکستها برای ضبط، ویرایش و انتشار محتوا استفاده میکردند، با کاهش سرعت اینترنت یا محدودیتهای اتصال به مشکل برخورد کردند. این مسئله باعث شد که تولیدکنندگان نتوانند به موقع محتوای جدید خود را منتشر کنند و در بسیاری از موارد، حتی نرمافزارهای مورد نیاز برای انتشار پادکستها نیز مختل شدند.
۵. اینترنت آزاد: حق شهروندی و تاثیر آن بر پادکستها
یکی از بزرگترین پیامدهای قطعی اینترنت، تأثیر آن بر حق دسترسی آزاد به اطلاعات بود. اینترنت نه تنها ابزاری برای برقراری ارتباط میان افراد است، بلکه حق اولیه هر شهروندی برای دریافت اطلاعات و آزادی بیان به شمار میآید. قطع اینترنت در مدت بحران، عملاً موجب محدود شدن دسترسی به اطلاعات آزاد و پنهان شدن اخبار و تحلیلها شد.
آزادی اطلاعات و پادکستها
در دنیای مدرن، پادکستها بهعنوان یک رسانه مستقل و آزاد برای انتقال اطلاعات و تحلیلها نقش مهمی دارند. این رسانهها به کسانی که دسترسی به رسانههای رسمی ندارند، فرصتی میدهند تا صدای خود را بشنوند. اما با قطعی اینترنت، محدود شدن دسترسی به پلتفرمها، بیصدا شدن افکار عمومی و پنهان شدن اطلاعات رخ داد.
این موضوع نشان داد که دسترسی به اینترنت آزاد باید جزو حقوق بنیادین شهروندان در هر کشوری باشد. در غیر این صورت، محدودیتهای اطلاعاتی میتواند نه تنها رسانهها، بلکه آگاهی اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
۶. تحلیل و راهحلهای آینده: چه باید کرد؟
۱. استراتژیهای متنوع برای انتشار محتوا
یکی از راهحلهای مهم برای پادکسترها، توسعه استراتژیهای جدید برای انتشار محتوا است. در دنیای امروز که اینترنت در برخی مواقع میتواند دچار قطعی شود، پادکسترها باید از پلتفرمهای متعدد و روشهای توزیع مختلف استفاده کنند. علاوه بر پلتفرمهای بینالمللی، پلتفرمهای داخلی میتوانند نقش مهمی در پایداری محتوا ایفا کنند که در این تقریبا یک ماه به خوبی مشخص شد که عملا ما سکوی داخلی پخش پادکست نداریم.
۲. ایجاد ارتباط مستقیم با مخاطبان
پادکستها باید از ابزارهای مستقل برای ارتباط با مخاطبان استفاده کنند. این میتواند شامل ایمیل مارکتینگ، پلتفرمهای پیامرسان، شبکههای اجتماعی داخلی و وبسایتهای اختصاصی باشد. چنین راههایی میتوانند به سازندگان محتوا این امکان را بدهند که حتی در مواقع بحران نیز ارتباط خود را با شنوندگان حفظ کنند.
۳. سرمایهگذاری در بسترهای داخلی
پادکستها میتوانند به جای اتکا به پلتفرمهای خارجی، در پلتفرمهای داخلی سرمایهگذاری کنند. این بسترها میتوانند به پادکسترها کمک کنند تا از قطع ارتباط یا محدودیتها در دورانهای بحرانی جلوگیری کنند و محتوای خود را مستقلتر از گذشته منتشر کنند.
در پایان، از تمام کسانی که به سایت راوکده سر زدهاند و نظرات و بازخوردهای خود را با ما در چت راوکده میان گذاشتند، صمیمانه تشکر میکنیم. حضور شما به ما انرژی میدهد تا همچنان محتوای باکیفیت و مفید تولید کنیم. ما مفتخریم که وبسایت راوکده به عنوان یکی از سایتهای مفید در تمامی رسانههای دیجیتال از جمله دیجیاتو، زومیت و دهها سایت دیگر معرفی شد. این معرفیها نشانهای از اعتماد شما به ما و تلاش بیوقفه برای ارائه محتوای باارزش است. ما همچنان با شما خواهیم بود، به امید روزهای بهتر برای ایران و جامعه دیجیتال.
ما به زودی پادکست ها و ویدئوکست های جدید را طبق حال و هوای جامعه امروز منتشر خواهیم کرد.
ارادتمند
تحریریه پادکست راوکده
